Ngành Ngôn ngữ Nhật học những môn gì qua từng năm?

Từ bảng chữ Hiragana ở tuần đầu đến dịch một bản hợp đồng ở năm cuối: đó là quãng đường bốn năm của ngành Ngôn ngữ Nhật. Nói cụ thể ngành Ngôn ngữ Nhật học những môn gì, phần lớn thời gian là tiếng Nhật thực hành: nghe, nói, đọc, viết và chữ Kanji. Xen vào đó là văn hoá, xã hội Nhật, lý thuyết ngôn ngữ, biên phiên dịch, một hướng chuyên sâu do trường chọn, và kỳ thực tập cuối khoá.

Bài này đi theo từng năm để bạn thấy việc học nặng dần ra sao. Tên môn cụ thể mỗi trường đặt khác nhau, nên chúng tôi mô tả theo khối kiến thức chứ không liệt kê môn riêng của trường nào.

Chương trình Ngôn ngữ Nhật chia thành những khối nào?

Thường có ba lớp: môn chung bắt buộc của bậc đại học, khối tiếng Nhật thực hành, và khối chuyên sâu để đi làm.

• Môn chung: lý luận chính trị, pháp luật, giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng và an ninh, tin học. Nhiều trường ngoại ngữ có thêm các môn về tiếng Việt, ngôn ngữ học đại cương và cơ sở văn hoá Việt Nam.
• Ngoại ngữ thứ hai: nhiều trường yêu cầu học thêm một ngoại ngữ, hay gặp nhất là tiếng Anh.
• Tiếng Nhật thực hành: chiếm khối lượng lớn nhất, học liên tục từ năm nhất đến năm ba.
• Kiến thức về ngôn ngữ và văn hoá Nhật: ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp học; lịch sử, văn học, xã hội Nhật Bản.
• Khối chuyên sâu: biên dịch, phiên dịch, tiếng Nhật thương mại, tiếng Nhật du lịch hoặc tiếng Nhật trong công nghệ thông tin, phương pháp giảng dạy. Mỗi trường mở một vài hướng, không trường nào có đủ tất cả.
• Thực tập và khoá luận ở năm cuối.

Năm nhất và năm hai học gì?

Hai năm đầu gần như toàn tiếng Nhật nền tảng. Bạn đi từ bảng chữ cái đến mức đọc được đoạn văn ngắn và nói chuyện về đời sống hằng ngày.

Năm nhất: làm quen với ba bộ chữ

Tuần đầu là Hiragana và Katakana, hai bảng chữ biểu âm. Người chịu khó thường thuộc cả hai trong khoảng một tháng. Sau đó Kanji xuất hiện dần, mỗi bài vài chữ.

Các giờ học thường tách theo kỹ năng: có giờ nghe, giờ nói, giờ đọc, giờ viết, giờ ngữ pháp. Song song là các môn chung. Đây là năm lịch học dày, vì môn chung và tiếng Nhật chồng lên nhau.

Năm hai: tăng tốc

Lượng Kanji và ngữ pháp tăng nhanh. Bài đọc dài hơn, bài nghe nhanh hơn, và bạn bắt đầu phải trình bày, thảo luận bằng tiếng Nhật. Nhiều bạn cảm thấy năm hai là lúc chênh lệch giữa người học đều và người học dồn lộ ra rõ nhất.

Các môn về văn hoá, xã hội Nhật cũng thường bắt đầu từ năm này. Một số trường dạy những môn này bằng tiếng Việt ở giai đoạn đầu, rồi chuyển dần sang tiếng Nhật.

Năm ba và năm bốn học gì?

Hai năm sau chuyển từ "học tiếng" sang "dùng tiếng để làm việc". Bạn chọn hoặc được xếp vào một hướng chuyên sâu, rồi đi thực tập.

Năm ba: vào chuyên ngành

Tuỳ trường, bạn sẽ gặp một số khối sau:

1. Biên dịch: dịch văn bản Nhật – Việt và Việt – Nhật, từ thư từ đến hợp đồng, tài liệu kỹ thuật.
2. Phiên dịch: dịch nói nối tiếp trong cuộc họp, luyện ghi chép nhanh và giữ bình tĩnh khi người nói dùng từ lạ.
3. Tiếng Nhật thương mại: viết email công việc, soạn báo cáo, đàm phán, dùng kính ngữ đúng chỗ.
4. Giảng dạy tiếng Nhật: phương pháp dạy, soạn giáo án, dự giờ.
5. Tiếng Nhật chuyên ngành như du lịch hay công nghệ thông tin, ở những trường có hướng này.

Năm bốn: thực tập và khoá luận

Kỳ thực tập thường diễn ra ở doanh nghiệp Nhật, công ty có khách hàng Nhật, trường học hoặc trung tâm tiếng Nhật. Sau đó là khoá luận tốt nghiệp, hoặc học thêm vài học phần thay thế nếu bạn không đủ điều kiện làm khoá luận. Điều kiện cụ thể mỗi trường quy định riêng.

Nếu bạn muốn biết các hướng chuyên sâu này dẫn tới nghề gì, bài ngành Ngôn ngữ Nhật ra trường làm gì mô tả từng vị trí.

Môn nào hay làm sinh viên vấp?

Ba chỗ hay vấp: Kanji, kính ngữ và nghe hiểu tốc độ thật. Cả ba đều cần luyện đều mỗi ngày, không học dồn được.

• Kanji: mỗi chữ có thể có nhiều cách đọc. Lợi thế của người Việt là nhiều chữ có âm Hán Việt, nhìn "学生" thấy gần với "học sinh". Nhưng lợi thế đó chỉ giúp nhớ nghĩa, không giúp nhớ cách đọc tiếng Nhật.
• Kính ngữ: tiếng Nhật đổi cách nói theo quan hệ trên dưới, trong ngoài. Sai kính ngữ trong email công việc dễ gây ấn tượng xấu hơn sai ngữ pháp.
• Nghe hiểu: băng giáo trình nói chậm, rõ. Người Nhật nói chuyện thật thì nhanh, rút gọn, nhiều từ đệm.

Chúng tôi viết kỹ về áp lực học và cách vượt qua trong bài ngành Ngôn ngữ Nhật có khó không.

Học ở trường này có khác trường kia nhiều không?

Khác về thời gian học, hướng chuyên sâu và tên môn. Phần lõi tiếng Nhật thực hành thì khá giống nhau.

Về thời gian, theo chương trình đào tạo trường công bố, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội dạy 4 năm; Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng cũng 4 năm; Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học Thành phố Hồ Chí Minh ghi 3,5 năm trên trang ngành. Học 3,5 năm nghĩa là lịch mỗi học kỳ dày hơn, hoặc có học kỳ hè.

Về hướng chuyên sâu, trường nằm trong một đại học đa ngành có thể mở hướng ghép với sư phạm hay kinh doanh; trường ngoại ngữ – tin học có thể nghiêng về công nghệ. Cách chắc nhất là mở chương trình đào tạo của chính trường, xem danh sách học phần năm ba, năm bốn.

Ví dụ, trang chương trình Ngôn ngữ Nhật của Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội trên site có dẫn về nguồn gốc chương trình đào tạo của trường.

Đại học khác cao đẳng tiếng Nhật ở chỗ nào?

Trên site, Ngôn ngữ Nhật là ngành đại học; học tiếng Nhật ở bậc cao đẳng thuộc ngành Tiếng Nhật. Cao đẳng thường ngắn hơn, nặng thực hành, ít môn lý thuyết ngôn ngữ và văn hoá hơn.

Nếu bạn đã chắc muốn đi làm sớm và cần tiếng Nhật giao tiếp tốt, cao đẳng là một lựa chọn đáng xem. Nếu bạn muốn làm biên phiên dịch văn bản khó, dạy học hay học lên cao, bậc đại học cho nền rộng hơn.

Bạn nên làm gì với thông tin này?

Hãy chọn hai, ba trường bạn nhắm tới, mở chương trình đào tạo của từng trường và đánh dấu các học phần năm ba. Đó là chỗ các trường khác nhau nhiều nhất. Xem kết luận chung về ngành ở trang ngành Ngôn ngữ Nhật, và nếu muốn bắt đầu ngay từ bây giờ, bài chuẩn bị gì trước khi học Ngôn ngữ Nhật có lộ trình từ lớp 12.