Lương ngành Ngôn ngữ Nhật: số liệu đang có và cách tự kiểm tra

Lương ngành Ngôn ngữ Nhật hiện chưa có báo cáo nào đủ tin cậy mà chúng tôi mở được để kiểm tra. Mốc tham khảo gần nhất: theo Báo cáo điều tra lao động việc làm 2024 của Cục Thống kê, lao động làm công hưởng lương có trình độ đại học trở lên có thu nhập bình quân 11,78 triệu đồng/tháng.

Con số đó không phải lương của người học tiếng Nhật. Bài này giải thích vì sao, và chỉ bạn cách tự tìm con số sát với mình hơn.

Vì sao chúng tôi không đưa một khoảng lương cụ thể?

Vì chưa có nguồn đo riêng cho người tốt nghiệp ngành này mà chúng tôi kiểm tra được. Đưa một khoảng lương không có nguồn thì dễ làm bạn kỳ vọng sai.

Trên mạng có nhiều bài nêu mức lương "phiên dịch tiếng Nhật" hay "người biết tiếng Nhật". Phần lớn không nói rõ lấy số từ đâu, khảo sát bao nhiêu người, vào năm nào. Chúng tôi không dùng những con số như vậy.

Các báo cáo lương có tên tuổi hiện nay chủ yếu đo ngành công nghệ thông tin. Chúng hữu ích cho ai định ghép tiếng Nhật với công nghệ, nhưng không đo lương của người học ngôn ngữ.

Con số 11,78 triệu đồng/tháng nên đọc thế nào?

Đó là thu nhập bình quân tháng của mọi người làm công hưởng lương có bằng đại học trở lên, ở mọi ngành và mọi độ tuổi, năm 2024.

Ba điều cần nhớ khi đọc con số này:

1. Bình quân, không phải mức ở giữa. Bình quân cộng hết rồi chia đều, nên vài người thu nhập rất cao sẽ kéo con số lên. Mức mà một nửa số người thấp hơn, một nửa cao hơn thường thấp hơn bình quân.
2. Tính mọi mức kinh nghiệm. Người mới ra trường và người làm hai mươi năm được tính chung. Lương khởi điểm thường thấp hơn con số này.
3. Không tách theo ngành học. Người học kỹ thuật, kinh tế, ngôn ngữ, y khoa đều nằm trong đó.

Cùng báo cáo có một mốc khác: lao động làm công hưởng lương trong ngành giáo dục và đào tạo có thu nhập bình quân 10,07 triệu đồng/tháng. Con số này sát hơn một chút nếu bạn định đi dạy tiếng Nhật, nhưng vẫn gồm cả giáo viên các môn khác và nhân viên ngành giáo dục.

Lương của người dùng tiếng Nhật khác nhau vì những gì?

Năm yếu tố thường tạo chênh lệch lớn: vị trí, trình độ tiếng Nhật, kỹ năng đi kèm, nơi làm và kinh nghiệm.

• Vị trí. Phiên dịch cho lãnh đạo hay phiên dịch dự án phần mềm khác xa trợ lý hành chính. Nhân viên kinh doanh có thể có thêm hoa hồng theo doanh số.
• Cấp JLPT và khả năng nói thật. Nhiều tin tuyển dụng ghi rõ cấp JLPT yêu cầu. Nhưng khi phỏng vấn, người ta còn thử nói, thử dịch; chứng chỉ chỉ là vé vào cửa.
• Kỹ năng đi kèm. Tiếng Nhật cộng hiểu biết công nghệ thông tin, kế toán, xuất nhập khẩu thường mở ra vị trí đòi hỏi cao hơn. Đây cũng là lý do trang ngành Ngôn ngữ Nhật khuyên ghép tiếng Nhật với một nghề.
• Nơi làm. Doanh nghiệp vốn Nhật, công ty Việt Nam có khách Nhật, trung tâm ngoại ngữ, trường học trả lương theo cách khác nhau. Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các khu công nghiệp lớn có nhiều tin tuyển dụng hơn.
• Kinh nghiệm. Hai, ba năm làm thật thường quan trọng hơn điểm tốt nghiệp khi đàm phán lương.

Mô tả công việc từng vị trí, bạn xem trong bài ngành Ngôn ngữ Nhật ra trường làm gì.

Tự kiểm tra lương thật bằng cách nào?

Đọc tin tuyển dụng có ghi lương và ghi chép có hệ thống. Làm trong một buổi tối là đủ để có bức tranh thô.

1. Chọn một vị trí, ví dụ "phiên dịch tiếng Nhật" hoặc "trợ lý tiếng Nhật".
2. Tìm 20 tin tuyển dụng trên hai, ba trang việc làm khác nhau. Chỉ lấy tin có ghi mức lương cụ thể, bỏ tin ghi "thoả thuận".
3. Ghi vào bảng tính: thành phố, cấp JLPT yêu cầu, số năm kinh nghiệm yêu cầu, mức lương thấp nhất và cao nhất ghi trong tin.
4. Tách riêng tin cho người mới ra trường và tin cần kinh nghiệm.
5. Xem lương ghi là trước thuế hay đã trừ thuế. Nếu tin không nói, đừng tự đoán.
6. Lặp lại sau vài tháng để thấy xu hướng.

Ngoài tin tuyển dụng, bạn có thể hỏi anh chị khoá trên đang đi làm, hỏi khoa tiếng Nhật của trường về doanh nghiệp đã nhận sinh viên thực tập, hoặc hỏi phòng công tác sinh viên xem trường có khảo sát thu nhập sau tốt nghiệp không.

AI có làm lương ngành này đi xuống không?

Chưa có số liệu đo điều đó ở Việt Nam. Điều có thể nói là: việc dịch tài liệu và việc văn phòng thuần đang được AI hỗ trợ nhiều, nên người chỉ làm những việc đó sẽ khó đàm phán lương hơn.

Ngược lại, phiên dịch trực tiếp, làm cầu nối văn hoá, dạy học và bán hàng cho khách Nhật khó thay hơn. Chỉ số chống AI của ngành là 51/100, mức trung bình. Chi tiết từng nghề nằm trong bài ngành Ngôn ngữ Nhật có bị AI thay thế không.

Có nên chọn ngành vì lương không?

Lương là một tiêu chí hợp lý, nhưng với ngành này, lương phụ thuộc vào việc bạn làm được gì với tiếng Nhật hơn là tấm bằng.

Hai người cùng khoá, cùng trường có thể có thu nhập rất khác sau ba năm: một người dừng ở dịch văn bản, một người ghép tiếng Nhật với nghề kinh doanh hoặc công nghệ. Nếu bạn chưa chắc mình có hợp để theo đường dài không, bài ngành Ngôn ngữ Nhật hợp với ai có vài câu hỏi tự kiểm tra.

Bước tiếp theo nên làm: dành một buổi tối đọc 20 tin tuyển dụng như cách ở trên, rồi xem nơi học Ngôn ngữ Nhật để đối chiếu học phí với mức thu nhập bạn vừa ghi lại. Nếu muốn biết chúng tôi chọn và đọc nguồn số liệu thế nào, xem trang phương pháp.