Ngành Ngôn ngữ Nhật có khó không? Khó ở đâu, vượt thế nào

Khó, nhưng cái khó của ngành Ngôn ngữ Nhật nằm ở độ bền hơn là độ thông minh. Phát âm khá dễ với người Việt; khó nhất là ba bộ chữ Hiragana, Katakana, Kanji, cách nói kính ngữ, và việc phải học đều mỗi ngày trong nhiều năm.

Người học đều mười lăm phút mỗi ngày thường đi xa hơn người học dồn trước kỳ thi. Dưới đây là từng chỗ khó cụ thể và cách người đi trước hay dùng để vượt qua.

Tiếng Nhật khó ở những chỗ nào?

Năm chỗ khiến nhiều sinh viên vất vả nhất. Không phải ai cũng vấp cả năm, nhưng hầu như ai cũng vấp vài chỗ.

Ba bộ chữ cùng lúc

Tiếng Nhật viết bằng Hiragana, Katakana và Kanji trộn trong cùng một câu. Hai bảng đầu học được trong vài tuần. Kanji thì khác: số chữ lớn, mỗi chữ có thể có nhiều cách đọc tuỳ từ ghép.

Tin tốt là nhiều chữ Kanji có âm Hán Việt. Thấy chữ "電話", người Việt đoán được "điện thoại". Lợi thế này giúp nhớ nghĩa, nhưng bạn vẫn phải học riêng cách đọc tiếng Nhật.

Kính ngữ

Tiếng Nhật đổi cách nói tuỳ người nghe là cấp trên, khách hàng hay bạn bè. Có cách nói nâng người khác lên, có cách nói hạ mình xuống. Trong môi trường công việc, dùng sai kính ngữ dễ gây khó chịu hơn sai ngữ pháp.

Nghe tốc độ thật

Băng giáo trình đọc chậm, rõ. Người Nhật nói chuyện thật thì nhanh, rút gọn, bỏ chủ ngữ, thêm từ đệm. Nhiều bạn đạt điểm cao bài nghe trên lớp vẫn lúng túng lần đầu nghe một cuộc họp thật.

Nói vòng, hiểu ngầm

Người Nhật thường không nói thẳng "không". Một câu như "để chúng tôi xem xét thêm" có khi là lời từ chối. Hiểu được phần ngầm này cần thời gian tiếp xúc, không chỉ học sách.

Học đều trong nhiều năm

Đây là chỗ khó nhất, vì nó không nằm ở một bài nào. Chữ học tuần trước mà không ôn thì tuần sau quên. Tiếng Nhật không cho phép "nước đến chân mới nhảy".

Năm nào nặng nhất?

Với nhiều sinh viên, năm hai là năm nặng nhất. Năm nhất mới lạ nên còn hứng thú; năm ba, năm bốn đã quen nhịp.

• Năm nhất: bảng chữ cái, ngữ pháp cơ bản, lịch dày vì có cả môn chung. Khó nhưng tiến bộ thấy rõ từng tuần.
• Năm hai: Kanji và ngữ pháp tăng nhanh, bài đọc dài hơn. Người học dồn bắt đầu tụt lại. Đây là lúc dễ nản nhất.
• Năm ba: vào chuyên sâu như biên dịch, phiên dịch, tiếng Nhật thương mại. Khó chuyển từ "đúng ngữ pháp" sang "đúng ngữ cảnh".
• Năm bốn: thực tập, khoá luận. Áp lực chuyển sang chuyện đi làm và chứng chỉ.

Từng năm học những khối kiến thức gì, bạn xem trong bài ngành Ngôn ngữ Nhật học những môn gì.

Ngoài chuyện học, áp lực đến từ đâu?

Có ba áp lực hay gặp mà ít ai nói trước.

1. Chênh lệch trong lớp. Có bạn đã học tiếng Nhật ở phổ thông hoặc trung tâm, có bạn bắt đầu từ số không. Tuần đầu bạn có thể thấy mình chậm. Chênh lệch này thường thu hẹp sau một, hai năm nếu bạn học đều.
2. Chứng chỉ JLPT. Nhiều tin tuyển dụng ghi rõ cấp JLPT yêu cầu, nên sinh viên hay tự đặt áp lực phải đạt cấp cao sớm. Chứng chỉ quan trọng, nhưng khả năng dùng thật còn quan trọng hơn.
3. Câu hỏi "học xong làm gì". Việc dịch văn bản và việc văn phòng thuần đang được AI hỗ trợ nhiều. Điều này làm nhiều bạn lo. Cách trả lời hợp lý là ghép tiếng Nhật với một nghề, như trang ngành Ngôn ngữ Nhật gợi ý.

Làm sao để vượt qua?

Không có mẹo thần kỳ. Có vài thói quen mà người học tiếng Nhật lâu năm hay nhắc tới.

1. Ôn chữ cũ trước khi học chữ mới. Dùng thẻ ghi nhớ hoặc ứng dụng ôn theo khoảng cách thời gian. Mười lăm phút mỗi sáng.
2. Học Kanji qua từ, không học chữ đơn lẻ. Nhớ "電話" (điện thoại) dễ hơn nhớ riêng từng chữ.
3. Tận dụng âm Hán Việt, nhưng đừng dựa hẳn vào nó. Có từ Hán Việt mà nghĩa trong tiếng Nhật khác tiếng Việt.
4. Nghe tiếng Nhật thật mỗi ngày. Tin tức, chương trình phỏng vấn, kênh video về đời sống. Bắt đầu có phụ đề, sau đó bỏ dần.
5. Nói ra thành tiếng. Tự nói một mình, ghi âm, nghe lại. Tham gia câu lạc bộ tiếng Nhật nếu trường có.
6. Đặt mục tiêu JLPT theo năm. Có mốc cụ thể giúp bạn không học lan man.
7. Tìm một người học cùng. Hai người kiểm tra nhau mỗi tuần dễ giữ nhịp hơn một người.

Danh sách kỹ năng cần có và cách luyện từng kỹ năng, chúng tôi viết trong bài ngành Ngôn ngữ Nhật cần kỹ năng gì.

Tiếng Nhật có khó hơn tiếng Hàn, tiếng Trung không?

Mỗi thứ tiếng khó theo một kiểu, nên khó xếp thứ tự khó dễ. Tiếng Nhật khó ở chữ viết và kính ngữ; phát âm lại khá dễ với người Việt.

Tiếng Hàn có bảng chữ Hangeul học đọc nhanh, nhưng kính ngữ và cách nói theo thứ bậc cũng cần luyện lâu. Tiếng Trung không có ba bộ chữ nhưng có thanh điệu. Nếu bạn đang phân vân giữa Nhật và Hàn, bài so sánh Ngôn ngữ Nhật và Ngôn ngữ Hàn Quốc đặt hai ngành cạnh nhau theo nhiều tiêu chí hơn độ khó.

Bước tiếp theo: tuần này, học thử bảng Hiragana mỗi ngày mười lăm phút. Cuối tuần, xem bạn nhớ được bao nhiêu và cảm thấy thế nào. Đó là dấu hiệu thật hơn mọi lời khuyên.