Nên học món Việt trước hay món Nhật, Hàn, Thái, Hoa trước?

Nhiều bạn hỏi: nên học món Việt trước, hay đi thẳng vào món Nhật, Hàn, Thái hoặc dim sum? Chúng tôi không có đáp án chung cho mọi người, nhưng có thể chỉ ra mỗi hướng cần gì, tốn bao nhiêu, và điều gì chúng tôi chưa kiểm chứng được. Bạn đọc xong có thể tự chọn.

Điểm chung: nền bếp dùng lại được

Dù chọn nền ẩm thực nào, bạn đều cần cắt thái, xào chảo, giữ vệ sinh và tính định lượng. Bộ tiêu chuẩn năng lực nấu ăn của ASEAN liệt kê 21 đơn vị năng lực cho nghề chế biến món ăn thương mại, trong đó có cả đơn vị chọn, chế biến và phục vụ các nền ẩm thực đặc biệt. Nói cách khác, nền bếp chung đứng trước, nền ẩm thực cụ thể đứng sau.

Cũng vì thế, có khoá ngắn gom nhiều nền ẩm thực châu Á vào một khoá. Ví dụ, khoá kỹ thuật chế biến món ăn Á của một trường nghề dài 4 tháng, học phí 22 triệu đồng, có sushi, tempura, kim chi Hàn, pad Thái, tomyum và vịt quay Bắc Kinh. Đây là ví dụ có nguồn, nơi khác có thể khác.

Món Việt: nền dễ kiểm tra nhất

Bạn kiểm tra được ngay bằng khẩu vị của gia đình, chi phí thấp, và là phần nền của chương trình trung cấp, cao đẳng. Hướng này hợp nếu bạn mới bắt đầu. Chi tiết nằm ở trang Món Việt cơ bản.

Món Nhật: có khung chứng nhận, cần thêm tiếng Nhật

Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản có hệ thống chứng nhận skill nấu món Nhật ở nước ngoài gồm ba hạng Vàng, Bạc, Đồng. Đây là hệ thống tự nguyện do các tổ chức tư nhân cấp, không phải bằng cấp nhà nước. Đến ngày 31/03/2026 đã có 3.976 người được cấp, trong đó 28 người hạng Vàng, 1.337 người hạng Bạc và 2.611 người hạng Đồng.

Nếu bạn muốn làm ở nhà hàng Nhật, tiếng Nhật sẽ có ích. Theo mô tả của JLPT, N4 là mức hiểu tiếng Nhật cơ bản, N3 là mức chuyển tiếp lên trung cấp. Chúng tôi chưa xác định được người học ở Việt Nam tham gia hệ thống chứng nhận trên bằng cách nào, nên bạn cần xem thêm. Chi tiết ở trang Món Nhật.

Món Hàn và món Thái: dễ bắt đầu trong khoá món Á, thiếu số liệu về đầu ra

Cả hai nền ẩm thực này đều có mặt trong khoá món Á ngắn hạn nói trên. Với món Hàn, Hàn Quốc có chứng chỉ quốc gia dành cho người nấu món Hàn (xem phần chứng chỉ bên dưới); với món Thái, Thái Lan có tiêu chuẩn nghề nghiệp cho nghề nấu ăn trong nhà hàng. Điều chúng tôi chưa kiểm chứng được là số tin tuyển đầu bếp món Hàn và món Thái ở Việt Nam, cũng như việc người học ở Việt Nam có dự thi hay được công nhận hay không. Nếu bạn chọn hướng này, hãy xem nó như một skill thêm trên nền bếp chung. Chi tiết ở trang Món Hàn và Món Thái.

Món Hoa và dim sum: kén người hơn

Khung năng lực của Chính phủ Hồng Kông tách dim sum thành một bộ phận riêng. Ở bậc 1, người làm biết các kỹ thuật hâm nóng, nấu dim sum cơ bản dưới hướng dẫn. Ở bậc 4, người làm thiết kế dim sum mới bằng nguyên liệu và kỹ thuật mới, lập danh mục cho dịp lễ, tiệc. Khoảng cách giữa hai bậc gợi ý rằng đây là nghề cần thời gian để lên tay.

Lớp chuyên đề dim sum ví dụ dài 1 tháng, 12 buổi, học phí 10 triệu đồng, dạy khoảng 20 loại. Với mỗi loại, bạn chỉ làm quen; muốn đều tay cần tập thêm nhiều. Chi tiết ở trang Món Hoa và dim sum.

Học ở đâu cũng được

Bạn không cần học ở đại học hay cao đẳng để nấu giỏi một nền ẩm thực. Trung tâm dạy nấu ăn, khoá trực tuyến, người đi trước trong nghề, tự học và làm phụ bếp đều là đường học hợp lệ. Trường nghề, cao đẳng và đại học cũng mở khoá ngắn hạn thu phí, như các ví dụ ở trên. Mỗi hướng đánh đổi khác nhau: tự học và học trực tuyến rẻ nhưng bạn tự sửa lỗi; học có người hướng dẫn trực tiếp chỉnh được tay nghề nhưng tốn học phí; trung cấp, cao đẳng cho bằng nhưng mất nhiều năm. Chúng tôi không đề xuất nơi nào cụ thể.

Chứng chỉ: mỗi hướng một khác

• Chung cho mọi hướng: người trực tiếp chế biến để bán phải tuân thủ quy định về kiến thức an toàn thực phẩm. Theo Luật An toàn thực phẩm, cơ sở dịch vụ ăn uống phải tuân thủ quy định về sức khoẻ, kiến thức và thực hành của người trực tiếp chế biến; bạn nên hỏi cơ quan quản lý địa phương về giấy tờ cụ thể.
• Món Việt: chưa có chứng chỉ phổ biến được xác nhận ngoài giấy trên; một số lớp cấp chứng chỉ đào tạo riêng của nơi mở lớp.
• Món Nhật: chứng nhận skill của hệ thống tự nguyện nói trên; kỳ thi skill ngành dịch vụ ăn uống của OTAFF nếu muốn làm việc ở Nhật theo diện kỹ năng đặc định, kèm tiếng Nhật JFT-Basic A2 hoặc JLPT N4 theo tài liệu áp dụng từ 04/2022; đậu kỳ thi chưa bảo đảm được cấp tư cách lưu trú.
• Món Hàn: có chứng chỉ quốc gia 한식조리기능사 của Hàn Quốc do Cơ quan Phát triển Nguồn nhân lực Hàn Quốc tổ chức; chúng tôi chưa xác định được người ở Việt Nam có dự thi được hay không.
• Món Thái, món Hoa và dim sum: chưa có chứng chỉ chuyên phổ biến được xác nhận. Khung năng lực của Hồng Kông ở trên chỉ để tham khảo, không phải chứng chỉ thi ở Việt Nam.

Gợi ý cách quyết định

Hãy làm ba việc. Một, nấu thử bảy ngày theo bài thử ở từng trang skill. Hai, hỏi một nơi dạy xem phần bạn quan tâm gồm những món nào và bao nhiêu buổi thực hành. Ba, nếu bạn muốn học bài bản, xem trang ngành Kỹ thuật chế biến món ăn, nơi các nền ẩm thực trên là một phần của chương trình.