Có nên học SQL cơ bản?
Cân nhắc: rất đáng nếu bạn hướng tới phân tích dữ liệu hoặc làm việc gần phần mềm quản lý; chưa cần nếu việc hằng ngày chỉ có vài bảng trong Excel. SQL là ngôn ngữ truy vấn dữ liệu, có trong mô đun IU10 của Thông tư 03/2014/TT-BTTTT. Lộ trình nhập môn của Microsoft Learn chỉ đòi hỏi bạn quen làm việc với bảng dữ liệu.
Học ở đâu cũng được
Bạn học được gì
- Lấy dữ liệu từ một bảng bằng câu lệnh SELECT
- Lọc, sắp xếp và nhóm kết quả truy vấn
- Nối nhiều bảng bằng JOIN, gồm kết nối trong và kết nối ngoài
- Dùng hàm tích hợp và GROUP BY để tính tổng, đếm, trung bình theo nhóm
- Viết truy vấn con (subquery) để ghép nhiều câu SELECT
- Thêm, sửa, xoá dòng dữ liệu bằng INSERT, UPDATE, DELETE
- Hiểu khoá chính, khoá ngoài và quan hệ giữa các bảng
Học bằng cách nào
Mỗi cách hợp với một hoàn cảnh. Bạn có thể bắt đầu bằng cách rẻ nhất rồi nâng dần.
Lộ trình T-SQL nhập môn của Microsoft Learn
Sáu mô đun mức nhập môn: SELECT, sắp xếp và lọc, JOIN, truy vấn con, hàm tích hợp với GROUP BY, sửa đổi dữ liệu. Điều kiện đầu vào là quen làm việc với bảng dữ liệu.
Đọc phần SQL trong tài liệu PostgreSQL
Phần hướng dẫn công khai của PostgreSQL 18 giới thiệu truy vấn và phép nối; chính tài liệu ghi rằng đây chỉ là bài giới thiệu, chưa đầy đủ.
Chứng chỉ Google Data Analytics
Gồm tám khoá, trong đó có SQL cùng bảng tính, Python, Tableau; Google nêu khoảng 240 giờ cho cả chứng chỉ.
Lớp ngắn hạn tại trung tâm
Học phí và số buổi khác nhau tuỳ nơi; chúng tôi chưa mở được trang chương trình có học phí lớp SQL nên không nêu mức.
Chứng chỉ phổ biến
Chỉ ghi chứng chỉ có nguồn kiểm chứng được. Học xong có chứng chỉ hay không còn tuỳ nơi học và mục đích của bạn.
- Google Data Analytics Certificate · Google (Google Career Certificates)Chứng chỉ phân tích dữ liệu có SQL cùng bảng tính, Python, Tableau; không riêng cho SQL và không yêu cầu kinh nghiệm.Nguồn
- Microsoft Certified: Azure Data Fundamentals (bài thi DP-900) · MicrosoftMức nhập môn về khái niệm dữ liệu, dữ liệu quan hệ và phi quan hệ, khối lượng công việc phân tích trên Azure; bài thi 45 phút, chưa có tiếng Việt, không phải chứng chỉ riêng cho SQL.Nguồn
Làm được những việc gì
- Chuyên viên phân tích dữ liệu (Data Analyst)
- Quản trị cơ sở dữ liệu
- Lập trình viên
- Chuyên viên phân tích kinh doanh (Business Analyst)
Vì sao nhiều người học
- Thông tư 03/2014/TT-BTTTT đưa truy vấn bằng SELECT vào mô đun IU10 của chuẩn nâng cao, nên đây là skill có trong chuẩn của nhà nước.
- Là bước tự nhiên sau Excel: cũng làm việc với bảng, hàng và cột, nhưng dành cho dữ liệu nhiều hơn và nhiều bảng liên quan nhau.
- SQL nằm trong cả lộ trình dữ liệu của Microsoft lẫn chứng chỉ Data Analytics của Google.
Bạn đánh đổi gì
- Mỗi hệ quản trị cơ sở dữ liệu có thêm phần mở rộng riêng ngoài chuẩn SQL; tài liệu PostgreSQL nêu rõ điều này, nên học trên một hệ rồi chuyển sang hệ khác vẫn phải làm quen cách viết.
- Biết viết truy vấn chưa đủ để làm nghề dữ liệu; bạn còn cần hiểu số liệu của ngành mình để biết hỏi gì.
- Bạn cần có dữ liệu thật hoặc bộ dữ liệu mẫu để luyện; chỉ đọc lý thuyết rất khó nhớ.
Muốn học bài bản ở trường?
Các ngành đào tạo skill này trong chương trình. Bấm để xem trường, điểm chuẩn, học phí.
Skill này bổ trợ cho ngành nào
Học song song với các ngành sau, ở trung tâm hay khoá trực tuyến, giúp bạn đỡ tốn thời gian sau khi ra trường. Bấm để xem ngành và trường đào tạo.
Chỉ số chống AI
49
Chỉ số 49/100, ở mức trung bình. Cách tính: nguồn là Bảng A1 trong báo cáo ILO Working Paper 140 (2025). Mỗi nghề có điểm từ 0 đến 1; 1 nghĩa là AI tạo sinh có thể làm thay hoàn toàn các đầu việc. Chúng tôi ghép bốn nghề đầu ra với mã nghề quốc tế ISCO-08 gần nhất (ghép gần đúng): Chuyên viên phân tích dữ liệu → mã ISCO-08 2511, Nhà phân tích hệ thống (điểm 0,49; mức 2/4); Quản trị cơ sở dữ liệu → mã ISCO-08 2521, Nhà thiết kế và quản trị cơ sở dữ liệu (điểm 0,57; mức 3/4); Lập trình viên → mã ISCO-08 2512, Nhà phát triển phần mềm (điểm 0,53; mức 3/4); Chuyên viên phân tích kinh doanh → mã ISCO-08 2421, Chuyên gia phân tích quản lý và tổ chức (điểm 0,46; mức 2/4). Trung bình = (0,49 + 0,57 + 0,53 + 0,46) / 4 = 0,5125. Chỉ số = làm tròn(100 × (1 − 0,5125)) = làm tròn(48,75) = 49 (làm tròn nửa lên). Chuyên viên phân tích dữ liệu được ghép tạm vào mã 2511 vì ISCO-08 không có mã riêng cho nghề này. Điểm của ILO tính chung cho cả thế giới, không riêng Việt Nam. Bị ảnh hưởng không có nghĩa là mất việc, mà là cách làm việc đổi.
Thử 7 ngày trước khi chọn
Làm thử trước khi bỏ tiền và thời gian. Miễn phí hoặc gần như miễn phí.
- Ngày 1 tải hoặc tự lập một bảng nhỏ trong Excel (khoảng 20 dòng) về chi tiêu hoặc điểm học tập và lưu thành tệp văn bản phân tách bằng dấu phẩy.
- Ngày 2 đọc phần giới thiệu SQL và khái niệm bảng, dòng, cột trong tài liệu PostgreSQL.
- Ngày 3 học mô đun Giới thiệu Transact-SQL của Microsoft Learn và viết câu SELECT đầu tiên.
- Ngày 4 thêm lọc và sắp xếp cho truy vấn, rồi đối chiếu kết quả với bộ lọc trong Excel.
- Ngày 5 học GROUP BY và so sánh với bảng tổng hợp trong Excel.
- Ngày 6 học JOIN bằng hai bảng nhỏ do bạn tự đặt, ví dụ bảng khoản chi và bảng loại chi.
- Ngày 7 tự viết ba câu hỏi về dữ liệu của bạn và trả lời bằng truy vấn.
Bài viết về SQL cơ bản
Trả lời chi tiết từng câu hỏi hay gặp.
Câu hỏi thường gặp
Cần biết Excel trước khi học SQL không?
Không bắt buộc, nhưng lộ trình T-SQL nhập môn của Microsoft Learn ghi điều kiện đầu vào là quen làm việc với bảng dữ liệu, ví dụ trong bảng tính. Vì vậy người đã biết Excel thường thấy khái niệm bảng, hàng, cột quen thuộc.
SQL có nằm trong chuẩn skill công nghệ thông tin của nhà nước không?
Có. Mô đun IU10 Sử dụng hệ quản trị cơ sở dữ liệu trong chuẩn nâng cao của Thông tư 03/2014/TT-BTTTT có yêu cầu biết tạo truy vấn bằng câu lệnh SELECT của SQL, kết nối bảng, sắp xếp và nhóm kết quả.
SQL ở MySQL, PostgreSQL và SQL Server có giống nhau không?
Phần cơ bản giống nhau vì cùng dựa trên chuẩn SQL, nhưng mỗi hệ có phần mở rộng riêng. Tài liệu PostgreSQL ghi rõ một số tính năng của nó là phần mở rộng ngoài chuẩn. Học một hệ tử tế rồi chuyển sang hệ khác thường chỉ phải làm quen thêm vài chỗ.
Học SQL có giúp tìm việc phân tích dữ liệu không?
SQL nằm trong nhiều lộ trình dữ liệu như chứng chỉ Data Analytics của Google và lộ trình của Microsoft. Báo cáo ITviec 2025-2026 có nhóm vị trí Data Analyst/Data Scientist/BI Analyst nhưng không tách riêng người biết SQL, nên chúng tôi không khẳng định SQL một mình đủ để được tuyển.
Skill khác trong nhóm Tin học và dữ liệu
- Thông tư 03/2014/TT-BTTTT, Phụ lục 02, mô đun IU10 Sử dụng hệ quản trị cơ sở dữ liệu · kiểm tra 02/10/2026
- Microsoft Learn: Query and modify data with Transact-SQL · kiểm tra 02/10/2026
- PostgreSQL 18 Documentation: Tutorial, SQL Language · kiểm tra 02/10/2026
- PostgreSQL 18 Documentation: Joins Between Tables · kiểm tra 02/10/2026
- ITviec, Vietnam IT Salary & Recruitment Market Report 2025-2026 · kiểm tra 02/10/2026
- Google Career Certificates: Data Analytics Certificate · kiểm tra 02/10/2026 · trường tự công bố
- ILO Working Paper 140 (2025), Generative AI and Jobs, Bảng A1 · kiểm tra 02/10/2026
- Microsoft Learn: Microsoft Certified Azure Data Fundamentals (DP-900) · kiểm tra 03/10/2026