Ngành Ngôn ngữ Pháp học những môn gì? Từ phát âm đến dịch thuật

Ngành Ngôn ngữ Pháp học những môn gì? Hai năm đầu, bạn chủ yếu luyện nghe, nói, đọc, viết, ngữ âm và ngữ pháp tiếng Pháp. Hai năm sau, bạn học dịch, ngôn ngữ học, văn hoá và văn học Pháp ngữ, các môn theo hướng nghề, rồi đi thực tập.

Dưới đây là bức tranh ở mức "thường gặp" ở nhiều trường. Tên môn, thứ tự và số tín chỉ mỗi trường một khác, nên bài không gán môn nào cho trường nào.

Năm nhất: có phải học lại từ bảng chữ cái?

Với nhiều bạn thì đúng vậy. Phần lớn sinh viên vào ngành chưa học tiếng Pháp ở phổ thông, nên năm nhất thường bắt đầu từ phát âm và câu chào hỏi.

Một học kỳ đầu thường có:

• Thực hành tiếng: nghe, nói, đọc, viết ở trình độ cơ bản, học theo giáo trình có bài nghe, bài tập tình huống.
• Ngữ âm: cách phát âm các nguyên âm mũi, âm "r", nối âm, ngữ điệu câu hỏi.
• Ngữ pháp nền: giống đực, giống cái của danh từ; mạo từ; chia động từ ở thì hiện tại.
• Môn chung: lý luận chính trị, pháp luật, tin học, giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng.

Bạn nào đã học tiếng Pháp ở trường chuyên hay lớp song ngữ sẽ thấy năm nhất nhẹ hơn. Bạn bắt đầu từ số không thì cần thêm giờ tự học mỗi ngày, nhất là tháng đầu.

Năm hai: tiếng Pháp thành công cụ

Năm hai, bạn chuyển từ "học tiếng Pháp" sang "dùng tiếng Pháp để học". Bài đọc dài hơn, bài viết cần lập luận, bài nói có thuyết trình.

Các khối kiến thức thường xuất hiện:

1. Thực hành tiếng ở trình độ trung cấp, có bài viết luận, tóm tắt, thuyết trình nhóm.
2. Ngữ pháp nâng cao: các thì quá khứ, thức giả định, câu gián tiếp.
3. Đất nước học: địa lý, lịch sử, xã hội Pháp và các nước nói tiếng Pháp.
4. Ngoại ngữ thứ hai, thường là tiếng Anh hoặc một ngôn ngữ khác tuỳ trường.

Đây cũng là lúc bạn nên nghĩ nghiêm túc về hướng đi sau này. Nếu chưa biết chọn gì, bài Ngôn ngữ Pháp ra trường làm gì mô tả từng nghề để bạn đối chiếu.

Năm ba và năm tư: đi sâu và chọn hướng

Hai năm cuối, chương trình tách thành hai lớp: kiến thức chuyên ngành chung và các môn theo hướng nghề bạn chọn.

Kiến thức chuyên ngành chung

• Ngôn ngữ học tiếng Pháp: từ vựng học, ngữ nghĩa học, cú pháp học, so sánh tiếng Pháp với tiếng Việt.
• Văn học và văn hoá Pháp ngữ: đọc tác phẩm, tìm hiểu văn hoá các vùng nói tiếng Pháp.
• Lý thuyết dịch và thực hành dịch: dịch viết văn bản, dịch nói nối tiếp.

Môn theo hướng nghề

Nhiều trường chia hướng như biên phiên dịch, du lịch, kinh doanh, giảng dạy. Môn trong mỗi hướng thường là tiếng Pháp chuyên ngành, ví dụ tiếng Pháp du lịch, tiếng Pháp thương mại, hoặc phương pháp giảng dạy ngoại ngữ.

Khoá luận hoặc các môn thay thế khoá luận thường nằm ở học kỳ cuối.

Môn nào hay làm người học vấp?

Ba nhóm: ngữ âm, chia động từ và dịch. Cả ba đều cần luyện đều, học dồn trước kỳ thi gần như không kịp.

• Ngữ âm: tai người Việt khó phân biệt một số nguyên âm tiếng Pháp. Lỗi phát âm hình thành ở năm nhất rất khó sửa về sau.
• Chia động từ: mỗi động từ có nhiều dạng theo ngôi, thì, thức. Nhiều động từ thông dụng lại chia bất quy tắc.
• Dịch: bạn phải giỏi cả tiếng Việt. Nhiều bài dịch mất điểm vì câu tiếng Việt lủng củng chứ không phải vì hiểu sai tiếng Pháp.

Cách vượt qua từng phần khó được bàn riêng ở bài ngành Ngôn ngữ Pháp có khó không.

Thực tập diễn ra thế nào?

Thường vào năm cuối, kéo dài vài tuần đến vài tháng, ở nơi có dùng tiếng Pháp hoặc liên quan đến hướng bạn chọn.

Nơi thực tập hay gặp: công ty du lịch, trung tâm ngoại ngữ, văn phòng dịch thuật, doanh nghiệp có đối tác nói tiếng Pháp, tổ chức phi chính phủ. Trường thường có danh sách nơi nhận, nhưng bạn tự tìm được nơi phù hợp hơn thì càng tốt.

Mẹo nhỏ: ngay từ năm hai, hãy lưu lại mọi bài dịch, bài thuyết trình, sự kiện bạn tham gia. Đến lúc xin thực tập, đó là hồ sơ năng lực của bạn.

Chương trình mỗi trường khác nhau ở đâu?

Khác ở tên khoa phụ trách, cách chia hướng và số môn tự chọn. Khung chung ở trên thì khá giống nhau.

Trên site, mỗi trường có trang khoa riêng để bạn xem đơn vị nào phụ trách ngành:

• Khoa Ngôn ngữ và Văn hoá Pháp, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Trường công bố chương trình đào tạo ban hành năm 2023, thời gian đào tạo 4 năm.
• Khoa Ngữ văn Pháp, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
• Khoa Tiếng Pháp, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng. Trang giới thiệu ngành của trường ghi thời gian đào tạo 4 năm.

Ngoài ra còn Trường Đại học Hà Nội, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế và Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Trường thiên về sư phạm có thể có nhiều môn liên quan đến dạy học hơn; trường ngoại ngữ có thể có nhiều hướng nghề hơn. Đó là xu hướng chung, không phải quy tắc, nên bạn cần đọc chương trình của từng nơi.

Cách đọc chương trình đào tạo nhanh: tìm bảng tổng số tín chỉ, xem tỷ lệ môn tiếng thực hành so với môn lý thuyết, xem học kỳ nào có thực tập, và có bao nhiêu môn tự chọn.

Bước tiếp theo: xem trang ngành Ngôn ngữ Pháp để biết kết luận chung, rồi đọc bài ngành Ngôn ngữ Pháp cần kỹ năng gì để biết nên luyện gì song song với các môn trên lớp.