Ngành Ngôn ngữ Nga có khó không? Phần khó và cách vượt qua

Ngành Ngôn ngữ Nga có khó không? Có, nhất là hai năm đầu. Bạn học một bảng chữ cái mới, một hệ ngữ pháp mà danh từ đổi đuôi theo sáu cách, và những động từ không có kiểu tương tự trong tiếng Việt hay tiếng Anh. Nhưng tiếng Nga có quy luật, và người học đều mỗi ngày thường theo kịp.

Chúng tôi viết bài này không để doạ bạn. Biết trước phần nào khó giúp bạn chuẩn bị đúng chỗ, và giúp bạn phân biệt "khó vì mới" với "không hợp".

Tiếng Nga khó ở những phần nào?

Bốn phần hay làm sinh viên vấp nhất: chữ và âm, sáu cách, động từ, và trọng âm. Ba phần sau khó lâu hơn phần đầu.

Chữ Kirin và phát âm

Bảng chữ cái có 33 chữ. Vài chữ trông giống chữ Latinh nhưng đọc khác, ví dụ "В" đọc như "v", "Р" đọc như "r", "С" đọc như "s". Mắt bạn sẽ "đọc nhầm" theo thói quen tiếng Anh trong vài tuần đầu.

Phát âm có âm "r" rung, các cặp phụ âm cứng và mềm, và những cụm phụ âm dài. Tin tốt là phần này thường xong trong một, hai tháng nếu bạn đọc to mỗi ngày.

Sáu cách: đuôi từ đổi theo vai trò trong câu

Đây là phần nhiều người thấy nặng nhất. Trong tiếng Nga, danh từ, tính từ, đại từ đổi đuôi tuỳ nó là chủ ngữ, tân ngữ, chỉ nơi chốn, chỉ công cụ… Mỗi từ lại có giống (đực, cái, trung) và số (ít, nhiều), nên bảng đuôi từ khá dài.

Giả sử bạn muốn nói "tôi đi với bạn", "tôi nghĩ về bạn", "tôi không có bạn": từ "bạn" sẽ mang ba dạng khác nhau. Người quen tiếng Việt, nơi từ không đổi hình dạng, cần thời gian để phản xạ.

Động từ thể và động từ chuyển động

Phần lớn động từ tiếng Nga đi thành cặp: một dạng cho hành động đang diễn ra hoặc lặp lại, một dạng cho hành động đã xong trọn. Chọn sai dạng thì câu vẫn hiểu được nhưng nghe lạ tai.

Nhóm động từ chuyển động còn tinh hơn: đi bộ hay đi xe, đi một chiều hay đi nhiều lần, đi vào hay đi ra đều dùng từ khác nhau. Đây là phần sinh viên năm hai hay than nhất.

Trọng âm không cố định

Trọng âm có thể rơi vào bất kỳ âm tiết nào, và có khi đổi chỗ khi từ đổi dạng. Sách cho người học thường đánh dấu trọng âm; văn bản thật thì không. Bạn phải nhớ theo từng từ.

Ngoài chuyện tiếng, sinh viên Ngôn ngữ Nga còn áp lực gì?

Có ba áp lực ít ai nói trước khi bạn nhập học.

• Ít môi trường thực hành. Ở Việt Nam, bạn dễ gặp tiếng Anh ngoài phố, trên mạng, nhưng tiếng Nga thì phải tự tìm. Kỹ năng nghe hay tụt nếu chỉ học trên lớp.
• Lo về đầu ra. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, khách Nga đến Việt Nam năm 2025 khoảng 690 nghìn lượt, trong khi khách Trung Quốc khoảng 5,3 triệu. Biết thị trường nhỏ, nhiều sinh viên lo từ năm ba.
• Học hai ngoại ngữ cùng lúc. Nhiều trường có ngoại ngữ thứ hai, và bạn cũng nên giữ tiếng Anh vì việc làm cần. Có lúc hai thứ tiếng "đánh nhau" trong đầu.

Nhóm môn cụ thể theo năm học nằm ở bài ngành Ngôn ngữ Nga học những môn gì.

Làm sao vượt qua phần khó của tiếng Nga?

Học ít mà đều, và biến những bảng quy tắc thành câu bạn dùng thật. Vài cách cụ thể:

1. Mỗi ngày 30–45 phút, kể cả cuối tuần. Tiếng Nga "trôi" rất nhanh nếu bạn nghỉ vài ngày.
2. Học đuôi từ qua câu mẫu, không qua bảng trống. Ví dụ, học cả câu "Я живу в Москве" (tôi sống ở Moskva) thay vì chỉ học quy tắc đổi đuôi.
3. Đọc to mọi thứ bạn học. Đọc to giúp nhớ trọng âm và luyện miệng cùng lúc.
4. Dùng thẻ ghi nhớ cho động từ theo cặp. Mặt trước ghi hai dạng, mặt sau ghi một câu ví dụ cho mỗi dạng.
5. Nghe thứ bạn thích: bài hát, phim, video du lịch có phụ đề tiếng Nga. Bắt đầu bằng đoạn ngắn, nghe lại nhiều lần.
6. Tìm bạn luyện cùng. Học nhóm với bạn cùng lớp, tham gia câu lạc bộ tiếng Nga của khoa nếu có, hoặc tìm người bản ngữ muốn học tiếng Việt để trao đổi.
7. Dùng trợ lý AI để tạo bài tập và giải thích ngữ pháp, nhưng luôn tự làm trước rồi mới xem đáp án.

Những kỹ năng cần luyện song song, kể cả tiếng Anh, được viết ở bài ngành Ngôn ngữ Nga cần kỹ năng gì.

Ai thường vượt qua được, ai hay nản giữa chừng?

Người vượt qua được thường không phải người giỏi ngoại ngữ nhất lúc vào, mà là người học đều nhất.

Những người hay nản thường có chung vài điểm: chọn ngành vì điểm vào vừa sức mà chưa thử học tiếng Nga lần nào; học dồn trước kỳ thi; và không có hình dung về nghề sau này, nên khi gặp khó không biết mình cố để làm gì.

Nếu bạn nhận ra mình ở nhóm thứ hai, đó chưa phải lý do để bỏ. Đó là lý do để bắt đầu học thử ngay từ bây giờ, trước khi đặt nguyện vọng. Kế hoạch thử 7 ngày ở bài ngành Ngôn ngữ Nga hợp với ai được thiết kế đúng cho việc này.

Khi nào nên nghĩ đến đổi hướng?

Khi cái khó đến từ việc bạn không còn muốn học, chứ không phải từ việc bạn chưa biết cách học.

Một dấu hiệu dễ nhận: bạn vẫn thấy nặng nề sau khi đã đổi cách học vài lần, đã có bạn luyện cùng, đã hỏi giảng viên, và vẫn không thấy tò mò với bất kỳ điều gì về tiếng Nga. Lúc đó, hãy nói chuyện với cố vấn học tập về các lựa chọn: học thêm một ngành gần, chuyển hướng sang du lịch, thương mại, hay giữ tiếng Nga như một kỹ năng phụ.

Bước tiếp theo: đọc trang ngành Ngôn ngữ Nga để thấy toàn cảnh ngành, gồm cả điểm mạnh và điều cần cân nhắc, trước khi quyết định cái khó này có đáng với bạn không.