Ngành Công nghệ tài chính cần kỹ năng gì để đi làm được

Ngành Công nghệ tài chính cần kỹ năng gì? Cần ba nhóm chuyên môn: hiểu tài chính, vững xác suất thống kê, biết xử lý dữ liệu bằng công cụ số. Đi kèm là vài kỹ năng mềm ít người để ý nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến việc bạn có trụ được với ngành hay không.

Danh sách dưới đây xếp theo mức độ cần sớm, để bạn biết luyện cái nào trước.

Kỹ năng chuyên môn nào là nền tảng?

Ba mảng: đọc hiểu tài chính, tư duy định lượng, xử lý dữ liệu. Thiếu một trong ba, bạn sẽ thấy chương trình học nặng hơn bạn cùng lớp.

• Kiến thức tài chính căn bản: đọc được báo cáo tài chính đơn giản, hiểu lãi suất, dòng tiền, rủi ro tín dụng là gì. Không cần sâu như dân Tài chính – Ngân hàng, nhưng phải đủ để không bối rối khi nghe đồng nghiệp bàn về định giá hay thanh khoản.
• Xác suất thống kê và tư duy định lượng: phần lớn mô hình rủi ro, mô hình chấm điểm tín dụng dựa trên xác suất. Học tốt phần này giúp môn kinh tế lượng ở năm sau nhẹ hơn nhiều.
• Xử lý dữ liệu bằng công cụ số: từ Excel cơ bản đến truy vấn dữ liệu, viết mã đơn giản. Đây là phần nhiều bạn khối xã hội hoặc khối kinh tế thuần chưa quen, cần dành thời gian riêng để luyện.

Các khối kiến thức theo từng năm học được liệt kê chi tiết trong bài ngành Công nghệ tài chính học những môn gì.

Công cụ nào nên làm quen trước khi ra trường?

Ba công cụ gặp nhiều nhất khi đi thực tập hoặc đi làm là bảng tính nâng cao, ngôn ngữ truy vấn dữ liệu và một ngôn ngữ lập trình xử lý dữ liệu.

• Excel hoặc bảng tính tương đương ở mức nâng cao: hàm điều kiện lồng nhau, bảng tổng hợp, biểu đồ theo dõi số liệu. Đây vẫn là công cụ dùng hằng ngày ở phần lớn vị trí, kể cả vị trí thiên về kỹ thuật.
• SQL để truy vấn dữ liệu: hầu hết dữ liệu giao dịch, khách hàng nằm trong cơ sở dữ liệu quan hệ. Biết viết câu lệnh lấy đúng dữ liệu mình cần là kỹ năng nền, không phải kỹ năng nâng cao.
• Python, đặc biệt thư viện Pandas: dùng để dọn dữ liệu, tính toán hàng loạt, dựng mô hình đơn giản. Không cần viết được phần mềm phức tạp, chỉ cần đủ để tự động hoá việc lặp lại.

Hiểu ở mức khái niệm cách một hệ thống thanh toán hay ví điện tử kết nối dữ liệu với ngân hàng cũng có ích, dù bạn chưa cần biết chi tiết kỹ thuật ngay từ đầu.

Kỹ năng mềm nào cần đầu tư ngang chuyên môn?

Bốn kỹ năng hay bị bỏ quên vì không xuất hiện trong tên môn học, nhưng lại quyết định bạn có làm việc tốt hay không.

• Viết báo cáo rõ ràng: tóm gọn một bảng số liệu phức tạp thành vài câu người không rành kỹ thuật hiểu được. Đây là việc bạn sẽ làm gần như mỗi tuần khi đi làm.
• Tư duy rủi ro: quen đặt câu hỏi "nếu con số này sai thì hậu quả là gì, ai chịu". Cách nghĩ này khác với việc chỉ tính đúng công thức.
• Làm việc với người khác chuyên môn: một dự án thường có người làm kinh doanh, người viết mã, người quản lý rủi ro ngồi cùng bàn. Biết lắng nghe và diễn đạt để cả ba hiểu nhau là kỹ năng cần luyện, không tự nhiên có.
• Tự học liên tục: quy định tài chính và công cụ số thay đổi thường xuyên. Người chờ được dạy hết mới làm thường chậm hơn người chủ động tìm hiểu.

Vì sao những áp lực này tồn tại và cách vượt qua giai đoạn đầu được nói kỹ trong bài Công nghệ tài chính có khó không.

Có thể luyện những kỹ năng này từ lớp 12 không?

Có, và luyện sớm giúp năm nhất đỡ áp lực hơn hẳn. Bạn không cần giỏi sẵn, chỉ cần làm quen trước để không bỡ ngỡ.

1. Ôn lại xác suất thống kê trong chương trình Toán lớp 11, 12 thay vì học cho qua kỳ thi rồi quên.
2. Học một khoá lập trình cơ bản miễn phí, ví dụ bắt đầu với Python qua các bài học nhập môn có sẵn trên mạng.
3. Tập đọc tin tức kinh tế, tài chính mỗi tuần, chú ý các từ hay lặp lại như lãi suất, tín dụng, thanh khoản.
4. Tự làm một bảng tính theo dõi chi tiêu cá nhân, coi đây là bài tập nhỏ đầu tiên về dữ liệu tài chính.

Lộ trình đầy đủ hơn, gồm cả việc chọn nguyện vọng, nằm trong bài chuẩn bị trước khi học Công nghệ tài chính.

Có cần chứng chỉ quốc tế không?

Không bắt buộc khi mới ra trường, nhưng biết về chúng giúp bạn hình dung lộ trình dài hạn. Hai chứng chỉ tài chính quốc tế được nhiều người trong ngành nhắc tới là CFA (Chartered Financial Analyst), thiên về phân tích đầu tư, và FRM (Financial Risk Manager), thiên về quản trị rủi ro.

Cả hai đều là kỳ thi khó, chia nhiều cấp, tốn thời gian và chi phí ôn thi, nên phần lớn người học chọn thi sau khi đã đi làm vài năm và biết rõ mình muốn đi theo hướng nào. Với sinh viên mới ra trường, nhà tuyển dụng thường quan tâm bạn làm được việc cụ thể hơn là đã có chứng chỉ hay chưa.

Muốn biết mình đang thiếu kỹ năng gì, kiểm tra thế nào?

Cách nhanh nhất là thử làm một việc nhỏ thuộc mỗi nhóm kỹ năng ở trên, rồi tự chấm mình thấy chật vật ở đâu.

• Thử đọc một bản báo cáo tài chính tóm tắt của công ty niêm yết, xem có hiểu doanh thu, lợi nhuận không.
• Thử làm một bài tập thống kê cơ bản, xem có nhớ cách tính xác suất, độ lệch chuẩn không.
• Thử viết vài dòng lệnh Python theo hướng dẫn có sẵn, xem có ngại hay không.
• Thử giải thích một bảng số liệu cho người thân không học tài chính, xem họ có hiểu bạn nói gì không.

Phần nào bạn thấy nặng nhất, đó là phần nên ưu tiên luyện trước. Bài Công nghệ tài chính hợp với ai có thêm bảy việc thử trong một tuần để bạn tự đánh giá toàn diện hơn.

Bước tiếp theo: xem các vị trí việc làm cụ thể cần kỹ năng gì trong bài Công nghệ tài chính ra trường làm gì, hoặc quay lại trang ngành Công nghệ tài chính để xem toàn cảnh trước khi quyết định.