Lương ngành Hướng dẫn du lịch: số liệu có thật và cách tự dò

Lương ngành Hướng dẫn du lịch hiện chưa có số liệu riêng đủ tin cậy. Con số chính thức gần nhất là của Cục Thống kê năm 2024: lao động làm công hưởng lương ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống có thu nhập bình quân 6,76 triệu đồng/tháng, thấp hơn mức chung 8,67 triệu đồng.

Chúng tôi nói thẳng điều này ngay từ đầu, vì trên mạng có rất nhiều bài nêu "hướng dẫn viên kiếm vài chục triệu một tháng" mà không ghi lấy mẫu ở đâu, năm nào. Phần dưới giải thích con số có thật nói gì, không nói gì, và cách bạn tự dò thu nhập thật.

Có số liệu chính thức nào về thu nhập của hướng dẫn viên không?

Chưa có số riêng cho nghề này. Báo cáo điều tra lao động việc làm năm 2024 của Cục Thống kê chia thu nhập theo ngành kinh tế, theo trình độ và theo nhóm nghề, nhưng không tách riêng hướng dẫn viên du lịch.

Ba con số trong báo cáo này mà trang ngành dùng để định hướng:

1. Ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống: thu nhập bình quân 6,76 triệu đồng/tháng (Bảng 3.4).
2. Mức chung của lao động làm công hưởng lương: 8,67 triệu đồng/tháng.
3. Người có trình độ cao đẳng nói chung: 9,20 triệu đồng/tháng (Bảng 3.3).

Cả ba đều là thu nhập của lao động làm công hưởng lương, tức người có chủ trả lương. Hướng dẫn viên nhận tour tự do theo từng chuyến có thể không nằm gọn trong nhóm này.

Vì sao 6,76 triệu đồng không phải là lương của bạn?

Vì đây là thu nhập bình quân của cả một ngành rộng, gồm khách sạn, nhà hàng, quán ăn, với đủ mọi vị trí và mức kinh nghiệm. Nó chỉ cho bạn thấy mặt bằng chung của khu vực dịch vụ du lịch, không phải mức một hướng dẫn viên nhận.

Khi đọc con số này, hãy nhớ:

• Bình quân là cộng lại rồi chia đều. Vài người thu nhập cao có thể kéo số lên; nhiều người mới vào nghề có thể thấp hơn.
• Ngành lưu trú, ăn uống có nhiều việc phục vụ trực tiếp. Hướng dẫn viên là nghề gần nhưng không giống hẳn.
• Số năm 2024 là số của một năm. Du lịch lên xuống theo năm, nên đừng coi đây là mức cố định.

Điều rút ra được một cách an toàn: thu nhập bình quân trong nhóm dịch vụ lưu trú, ăn uống thấp hơn mức chung của mọi ngành khoảng 1,91 triệu đồng mỗi tháng. Trang ngành vì vậy ghi "thu nhập ngành không cao" là một điều cần cân nhắc.

Thu nhập của hướng dẫn viên thường gồm những khoản nào?

Thu nhập của hướng dẫn viên thường không chỉ là một khoản lương cố định. Nó tuỳ vào hình thức làm việc và cách từng công ty trả.

Những hình thức thường gặp:

• Làm chính thức cho một công ty lữ hành: có lương theo hợp đồng, cộng thêm khoản theo số ngày đi tour.
• Nhận tour theo chuyến cho nhiều công ty: được trả theo ngày tour, không có tour thì không có khoản đó.
• Kết hợp: làm tư vấn, bán tour ở văn phòng vào mùa thấp điểm, đi dẫn đoàn vào mùa cao điểm.

Ngoài ra còn có các khoản khác tuỳ công ty và tuỳ đoàn. Chúng tôi không có số liệu đáng tin về các khoản này, nên không đưa con số. Khi đi phỏng vấn, bạn nên hỏi rõ: trả theo tháng hay theo ngày tour, có đóng bảo hiểm không, công tác phí tính thế nào.

Điều gì làm thu nhập hướng dẫn viên chênh nhau nhiều?

Cùng một nghề nhưng hai hướng dẫn viên có thể có thu nhập năm khác xa nhau. Lý do thường nằm ở số tour, loại khách và ngoại ngữ.

Các yếu tố hay gặp:

• Mùa vụ: hè, lễ, Tết dày tour; mùa mưa, mùa thấp điểm thưa hẳn.
• Loại khách: khách quốc tế cần ngoại ngữ đạt chuẩn và thẻ hướng dẫn viên quốc tế, ít người đáp ứng hơn khách nội địa.
• Ngôn ngữ: nhu cầu của từng thị trường khách khác nhau theo năm; nên xem thị trường nào đang tăng ở nơi bạn định làm.
• Địa phương: thành phố đông khách và vùng ít khách có mặt bằng khác nhau.
• Danh tiếng: hướng dẫn viên được khách, công ty đánh giá tốt thường được gọi đi nhiều hơn.
• Vị trí: sau vài năm, một số người chuyển sang điều hành tour, quản lý đội hướng dẫn viên hoặc tự kinh doanh.

Muốn biết từng hướng việc làm gì hằng ngày trước khi so thu nhập, bạn xem bài Hướng dẫn du lịch ra trường làm gì.

Làm sao tự kiểm tra thu nhập thật của hướng dẫn viên?

Tự gom số từ tin tuyển dụng và hỏi người trong nghề là cách đáng tin nhất. Mất một hai buổi tối, nhưng bạn sẽ có con số sát nơi mình định sống.

Làm theo các bước:

1. Chọn một thành phố và một loại vị trí, ví dụ "hướng dẫn viên nội địa" ở Đà Nẵng.
2. Gom 20–30 tin tuyển dụng có ghi mức trả. Ghi rõ tin trả theo tháng hay theo ngày tour.
3. Tách riêng tin nhận người mới ra trường và tin cần kinh nghiệm.
4. Xếp các mức từ thấp đến cao, lấy mức ở giữa. Mức ở giữa ít bị một vài tin quá cao kéo lệch.
5. Hỏi một người đang làm nghề: một năm họ đi bao nhiêu ngày tour, mùa nào vắng.

Nhân số tiền mỗi ngày tour với số ngày đi được trong năm rồi chia 12, bạn sẽ có con số tháng thật hơn nhiều so với "một tour được bao nhiêu".

Nếu bạn đặt thu nhập lên trước hết thì sao?

Nếu thu nhập cao và đều là điều bạn cần nhất, bạn nên cân nhắc kỹ. Số liệu đang có cho thấy mặt bằng khu vực dịch vụ lưu trú, ăn uống thấp hơn mức chung, và việc dẫn đoàn theo mùa.

Ngược lại, nếu bạn thích đi lại, chịu học ngoại ngữ đến mức giỏi và chấp nhận năm đầu thu nhập chưa đều, nghề này vẫn có chỗ cho bạn. Bạn có thể đọc bài ngành Hướng dẫn du lịch hợp với ai để tự đối chiếu, hoặc so với nghề Điều hành tour du lịch nếu bạn muốn làm ở văn phòng nhiều hơn.

Bước tiếp theo: mở trang ngành Hướng dẫn du lịch để xem kết luận CÂN NHẮC và các điểm đánh đổi đầy đủ. Cách chúng tôi chọn và đọc số liệu thu nhập được ghi ở trang phương pháp.