Lương ngành Kiểm toán: số liệu đang có và cách tự kiểm tra

Lương ngành Kiểm toán hiện chưa có con số riêng đủ tin cậy: chúng tôi chưa mở được báo cáo lương nào tách nghề kiểm toán ra và cho kiểm tra lại. Số tham khảo gần nhất là thu nhập bình quân 12,10 triệu đồng/tháng của nhóm lao động chuyên môn kỹ thuật bậc cao, năm 2024.

Bài này nói rõ con số đó từ đâu, nên đọc nó thế nào, và cách bạn tự dò lương thật của nghề trước khi quyết định.

Vì sao chưa có con số lương riêng cho nghề kiểm toán?

Vì chúng tôi chỉ đưa lên site những số có nguồn mở được, ghi rõ năm và phạm vi. Với nghề kiểm toán, hiện chưa có báo cáo nào đạt yêu cầu đó.

Trên mạng có nhiều bài nêu khoảng lương kiểm toán. Phần lớn không ghi khảo sát bao nhiêu người, năm nào, tính trước hay sau thuế, có gộp thưởng hay không. Đưa các con số đó lên sẽ khiến bạn tưởng mình biết chắc trong khi chưa. Chúng tôi chọn nói thật là chưa có, rồi chỉ cách tự kiểm tra. Cách site chọn và đọc nguồn được giải thích ở trang phương pháp.

Con số 12,10 triệu đồng/tháng nghĩa là gì?

Đây là thu nhập bình quân tháng của lao động làm công hưởng lương thuộc nhóm chuyên môn kỹ thuật bậc cao, theo Báo cáo điều tra lao động việc làm năm 2024 của Cục Thống kê (Bảng 3.5).

Để đọc đúng, bạn giữ trong đầu bốn điều:

• Số này tính mọi ngành. Nhóm chuyên môn kỹ thuật bậc cao gồm rất nhiều nghề cần trình độ đại học, không riêng kế toán hay kiểm toán.
• Số này tính mọi mức kinh nghiệm. Người mới ra trường và người đã làm hai mươi năm nằm chung một con số.
• Đây là mức bình quân: cộng thu nhập rồi chia cho số người. Một nhóm nhỏ thu nhập rất cao có thể kéo con số lên, nên phần đông có thể nhận ít hơn hoặc nhiều hơn khá xa.
• Số là của năm 2024. Khi bạn tốt nghiệp, giá cả và mặt bằng lương đã khác.

Vì vậy, con số này cho bạn một cái mốc để hình dung mặt bằng của lao động có chuyên môn ở Việt Nam. Nó không nói được lương khởi điểm của trợ lý kiểm toán, cũng không nói được lương của kiểm toán viên có chứng chỉ.

Điều gì làm lương người làm kiểm toán chênh nhau?

Nhiều yếu tố cùng lúc, và chúng cộng dồn theo năm. Dưới đây là những yếu tố người trong nghề hay nhắc đến; chúng tôi không có số cho từng yếu tố.

1. Kinh nghiệm và vị trí. Nghề kiểm toán có thang bậc khá rõ: trợ lý, kiểm toán viên, trưởng nhóm, quản lý. Mỗi bậc lên thường kéo theo mức lương khác.
2. Chứng chỉ. Muốn ký báo cáo kiểm toán cần chứng chỉ kiểm toán viên, phải thi nhiều môn trong vài năm. Chứng chỉ quốc tế về kế toán, kiểm toán cũng hay được ghi trong tin tuyển dụng.
3. Loại nơi làm. Công ty kiểm toán quốc tế, công ty kiểm toán trong nước, phòng kiểm toán nội bộ của ngân hàng hay doanh nghiệp sản xuất có cách trả lương khác nhau.
4. Thành phố. Mặt bằng lương ở các thành phố lớn thường khác ở tỉnh.
5. Tiếng Anh. Khách hàng có vốn nước ngoài cần hồ sơ và trao đổi bằng tiếng Anh; người làm được việc đó có thêm lựa chọn.
6. Các khoản ngoài lương. Thưởng cuối mùa, phụ cấp đi công tác, cách tính làm thêm giờ trong mùa cao điểm có thể làm thu nhập thực nhận khác hẳn con số lương cơ bản.

Một điểm riêng của kiểm toán: mùa kiểm toán báo cáo năm thường phải làm thêm giờ nhiều. Khi so lương, hãy so cả số giờ làm, không chỉ con số cuối tháng.

Tự kiểm tra lương thật bằng cách nào?

Gom nhiều nguồn nhỏ, ghi rõ ngày, rồi xem mức nào lặp lại. Không tin một con số đơn lẻ.

• Đọc tin tuyển dụng: tìm khoảng mười tin cho cùng một vị trí, ví dụ trợ lý kiểm toán ở thành phố bạn định làm. Ghi lại mức lương, yêu cầu kinh nghiệm, yêu cầu tiếng Anh, ngày đăng.
• Để ý tin ghi "thoả thuận": nhiều công ty không ghi lương. Đó không phải tín hiệu xấu, chỉ là bạn cần hỏi khi phỏng vấn.
• Hỏi người đang làm: anh chị khoá trên, người quen làm kế toán, kiểm toán. Hỏi về khoảng lương của bậc họ đang ở, cách tính làm thêm giờ, thưởng cuối mùa.
• Hỏi đúng câu: lương ghi là trước hay sau thuế, đã gồm bảo hiểm chưa, có thưởng theo năm không.
• Ghi lại theo thời gian: một bảng Excel nhỏ với cột ngày, vị trí, nơi làm, mức lương. Sau vài tháng, bạn có bức tranh thật hơn bất kỳ bài viết nào.

Lương ngành Kiểm toán so với Kế toán thế nào?

Chúng tôi chưa có số liệu đủ tin cậy để so trực tiếp. Hai nghề cùng nhóm, chuyển qua lại dễ, nhưng thang bậc và nhịp làm việc khác nhau.

Người làm kế toán thường gắn với một doanh nghiệp, lịch đều hơn. Người làm kiểm toán độc lập có thang bậc thăng tiến rõ nhưng mùa cao điểm rất bận. Bài lương ngành Kế toán cho biết số liệu tham khảo bên đó, còn bài Kế toán và Kiểm toán khác nhau thế nào so hai nghề ở nhiều mặt khác ngoài tiền.

Lương có phải lý do chính để chọn Kiểm toán?

Không nên là lý do duy nhất. Với ngành có kết luận KÉN NGƯỜI như Kiểm toán, hợp tính cách cũng quan trọng như tiền lương.

Người hợp nghề thường ở lại đủ lâu để lên các bậc cao hơn, và thu nhập đi theo bậc. Người không hợp thường rời nghề sau một hai mùa cao điểm. Trước khi nghĩ đến lương, bạn nên thử bộ câu hỏi trong bài ngành Kiểm toán hợp với ai, và đọc về các vị trí cụ thể trong bài ngành Kiểm toán ra trường làm gì.

Bước tiếp theo: mở trang ngành Kiểm toán để xem cả điểm mạnh lẫn điều cần cân nhắc, rồi dành ba mươi phút tối nay đọc mười tin tuyển dụng trợ lý kiểm toán. Ghi lại mức lương và yêu cầu vào một bảng; đó là số liệu của riêng bạn, cập nhật hơn mọi báo cáo.