Đưa gì vào trợ lý AI là an toàn? Quyền riêng tư cho người mới

Khi bạn gõ một câu hỏi vào trợ lý AI, câu đó đi đâu? Ai đọc được? Có dùng để huấn luyện tiếp không? Đây là những câu hỏi hợp lý, và câu trả lời khác nhau tuỳ công cụ, tuỳ gói và tuỳ cài đặt của bạn. Bài này tóm tắt điều các hãng ghi trong tài liệu công khai và những nguyên tắc chúng tôi gợi ý. Đây là thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý.

Điều các hãng ghi trong tài liệu

Chúng tôi lấy hai ví dụ để bạn thấy mỗi nơi mỗi khác.

Google (ứng dụng Gemini). Trang quyền riêng tư của Google ghi rằng người xem lại, gồm cả người xem lại của nhà cung cấp dịch vụ, xem lại một phần dữ liệu thu thập. Google khuyên bạn không nhập thông tin mật mà bạn không muốn người xem lại thấy hoặc Google dùng để cải thiện dịch vụ. Cài đặt tự xoá hoạt động mặc định là 18 tháng, bạn có thể đổi sang 3 tháng, 36 tháng hoặc không giới hạn. Khi tắt lưu hoạt động, các cuộc trò chuyện sau đó không hiện trong hoạt động và không dùng để huấn luyện mô hình, trừ khi bạn chọn gửi phản hồi cho Google.

Anthropic (Claude). Trung tâm quyền riêng tư của hãng ghi rằng hãng dùng các cuộc trò chuyện và phiên viết mã của bạn, gồm cả để cải thiện mô hình, nếu bạn chọn cho phép. Bạn đổi lựa chọn này trong phần cài đặt quyền riêng tư. Chat ở chế độ ẩn danh không được dùng để cải thiện Claude, kể cả khi bạn đã bật cho phép.

Bạn thấy đấy, hai hãng đặt tên và mặc định khác nhau. Vì vậy, đừng suy ra từ một công cụ sang công cụ khác. Hãy mở phần cài đặt của chính công cụ bạn dùng.

Những thứ chúng tôi gợi ý không nhập

Dựa trên các khuyến cáo trên, chúng tôi gợi ý bạn không nhập vào trợ lý AI:

• Thông tin nhận dạng của bạn hoặc của người khác: họ tên đầy đủ kèm số điện thoại, địa chỉ, số giấy tờ, số tài khoản.
• Bài làm, đề thi hay tài liệu mà trường hoặc nơi làm việc yêu cầu giữ kín.
• Dữ liệu khách hàng, bảng lương, hợp đồng khi đơn vị chưa cho phép dùng công cụ đó.
• Mật khẩu, khoá truy cập, mã xác thực.

Nếu cần nhờ trợ lý xử lý một văn bản có thông tin cá nhân, hãy gỡ hoặc thay thông tin nhận dạng trước, ví dụ thay tên bằng "khách hàng A".

Quy định ở Việt Nam bạn nên biết

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Theo bài giới thiệu của Bộ Công an, luật ghi các quyền của người có dữ liệu như được biết về hoạt động xử lý dữ liệu, đồng ý hoặc không đồng ý, xem và chỉnh sửa, yêu cầu cung cấp, xoá hoặc hạn chế xử lý. Với dữ liệu của người khác, như khách hàng hay đồng nghiệp, bạn nên làm theo quy định của đơn vị và hỏi bộ phận pháp chế hoặc công nghệ thông tin khi chưa chắc.

Với học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu cơ sở giáo dục chọn, rà soát công cụ AI phù hợp độ tuổi học sinh, mục tiêu giáo dục và tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. UNESCO cũng đề nghị đặt giới hạn độ tuổi cho việc tự trò chuyện với các nền tảng AI tạo sinh và nhấn mạnh việc bảo vệ quyền riêng tư của người dùng. Phụ huynh và nhà trường nên cùng chọn công cụ và hướng dẫn con em.

Nếu bạn dùng trợ lý AI ở nơi làm việc, bài Dùng AI trong công việc văn phòng nêu thêm cách công cụ văn phòng xử lý quyền truy cập tài liệu.

Học cách dùng AI an toàn ở đâu

Bạn không cần đến một nơi cụ thể. Tài liệu công khai của hãng, khoá trực tuyến, trung tâm hay lớp ngắn hạn của trường đại học, cao đẳng đều có thể dạy phần này; mỗi nơi có học phí và cách dạy khác nhau, nên hãy so sánh trước khi chọn. Dù học ở đâu, bạn cũng nên hỏi nơi đó xử lý dữ liệu của bạn thế nào khi dùng công cụ trong lớp. Về chứng nhận, chúng tôi chưa xác nhận được chứng chỉ phổ biến riêng cho bảo vệ dữ liệu khi dùng AI. Khoá Google AI Essentials có một mô-đun về dùng AI có trách nhiệm và cấp chứng nhận của Google khi hoàn thành, không bắt buộc.

Quyền riêng tư không phải điều duy nhất

Giữ dữ liệu an toàn là một nửa của dùng AI có trách nhiệm. Nửa còn lại là kiểm chứng: câu trả lời có thể sai dù bạn đã nhập đúng. Hãy xem thêm phần kiểm chứng kết quả của AI và tổng quan ở trang Dùng trợ lý AI cho học và làm việc. Nếu bạn mới bắt đầu, bài Dùng trợ lý AI để học: bắt đầu từ đâu có lộ trình một tuần.

Danh sách kiểm tra nhanh trước khi gõ

1. Công cụ này được trường hoặc nơi làm việc cho phép chưa?
2. Tôi đã xem cài đặt quyền riêng tư và biết dữ liệu có thể được dùng để cải thiện mô hình hay không?
3. Nội dung tôi sắp nhập có thông tin nhận dạng hoặc tài liệu mật không? Nếu có, tôi gỡ được không?
4. Nếu người xem lại đọc đoạn này, tôi có thấy ổn không?

Nếu cả bốn câu đều trả lời được, bạn có thể yên tâm hơn. Nếu còn băn khoăn, hãy dừng lại và hỏi người phụ trách.

Các thông tin trong bài lấy từ tài liệu công khai của Google, Anthropic, Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo, UNESCO, ngày lấy 02/10/2026. Chính sách của hãng có thể đổi, nên bạn cần xem lại trang gốc khi dùng.